Een armoede gerelateerde ziekte

Malaria en armoede zijn nauw met elkaar verweven. Het zijn juist de armste landen van de wereld waar malaria voorkomt waarbij malaria zowel de oorzaak als het gevolg van armoede is en vice versa. De ziekte houdt zichzelf in stand doordat malaria aan de ene kant het menselijke en het economische kapitaal tegenhoudt die nodig zijn om de ziekte onder controle te krijgen en aan de andere kant juist de arme rurale bewoners treft die zich noch een preventieve klamboe kunnen permitteren noch toegang hebben tot de juiste behandeling als ze ziek worden.

Malaria heeft een negatieve weerslag op de gezondheid en economische groei van individuen, regio's en hele naties. Soms neemt de ziekte epidemische vormen aan. Malaria heeft een verlammend effect op de lokale samenlevingen: getroffen mensen zijn niet meer in staat om te werken en hebben geen inkomen. Hele regio’s vervallen daarmee in armoede en hebben weinig tot geen uitzicht op verbetering. In economische termen kost de ziekte Afrika 12 miljard dollar per jaar: aan preventie, gezondheidszorg en verloren productiviteit. Deze lasten zijn enorm. De emotionele, sociale en fysieke schade aan de bevolking daarentegen is niet in cijfers uit te drukken.

Wat de korte termijn betreft, komen er door de resistentie tegen medicijnen steeds meer malariagevallen voor en nemen dientengevolge de kosten voor behandeling alleen maar toe. Sterfgevallen t.g.v. malaria brengen eveneens kosten met zich mee door verloren productiviteit. De noodzaak tot preventieve maatregelen in steeds groter wordende regio’s drijft eveneens de kosten op. Bovendien lopen kinderen en volwassenen, die door malaria bloedtransfusies nodig hebben, het risico geïnfecteerd te raken met HIV of het hepatitis C virus met alle gevolgen van dien. Uit onderzoek blijkt dat de emotionele, sociale en fysieke last zodanig groot is dat gezinnen bereid zouden zijn om een aantal maal hun dagopbrengsten in te leveren als ze daarmee malaria zouden kunnen voorkomen. Op die manier zouden ze de pijn en de onzekerheid veroorzaakt door malaria niet hoeven meemaken.

Op de lange termijn staat malaria economische groei op diverse manieren in de weg. Landen met malaria vertonen een 1,3% lagere economische groei en zijn armer dan landen zonder malaria. Malaria kan handel en buitenlandse investeringen belemmeren hetgeen zijn weerslag zal hebben op de gehele bevolking van een land. Multinationals zullen malariagebieden mijden zoals ook vele potentiële toeristen mogelijk besluiten om maar weg te blijven en een malariavrij gebied te bezoeken. Dit betekent derving van inkomsten. Daarnaast vertonen kinderen, die diverse keren malaria krijgen, een achterstand in hun fysieke en cognitieve ontwikkeling; hun aanwezigheid en presteren op school zullen afnemen. Het bij herhaling hebben van malaria is ook nog eens de oorzaak van ondervoeding, bloedarmoede en een toegenomen vatbaarheid voor andere ziektes (zoals HIV/AIDS). Malaria heeft tevens invloed op de demografische opbouw van een land: de reactie van gezinnen op de verhoogde kans van kindersterfte t.g.v. malaria is om meer kinderen te hebben. Daardoor neemt de bevolkingsgroei toe en neigt het gemiddelde niveau van gezondheidszorg en onderwijs per kind af te nemen. Moeders met veel kinderen zijn eveneens minder in staat om aan het arbeidsproces deel te nemen waardoor het inkomen per gezin afneemt.

Jaarlijks worden op basis van ziekenhuisadministraties minimaal 1 miljoen malariadoden geregistreerd. Het werkelijke aantal doden ligt waarschijnlijk veel hoger doordat niet alle malariasterfgevallen, in het bijzonder die van jonge kinderen, in afgelegen rurale gebieden geregistreerd worden. Daarnaast kunnen niet alle sterfgevallen uitsluitend toegeschreven worden aan malaria omdat sterfgevallen veroorzaakt worden door een combinatie van ziektes of omstandigheden. Cijfers over het aantal malariadoden lopen daarom uiteen van ten minste 1 miljoen (geregistreerd) tot wel 3 miljoen (geschat) per jaar. In landen waar malaria endemisch voorkomt, lopen jaarlijks zo'n 300-500 miljoen mensen de ziekte op waardoor ze niet kunnen werken en voor hun kinderen kunnen zorgen met een negatieve productiviteit en een lager inkomen tot gevolg. Het continent dat het zwaarst getroffen wordt door malaria is Afrika.

De grootste hindernis om malaria onder controle te krijgen is het gebrek aan financïele middelen. De inschatting is dat ieder jaar 2-3 miljard dollar nodig is om malaria effectief onder controle te krijgen. Per jaar wordt er slechts ongeveer 200 milljoen dollar t.b.v. malaria gegeven door Afrikaanse regeringen, donorregeringen en de Verenigde Naties. Dit geld is nodig om geïmpregneerde klamboes aan te schaffen en te distribueren, de bevolking voor te lichten, de leefomgeving van de malariamuggen aan te pakken en de 500 miljoen mensen, die ieder jaar met malaria geïnfecteerd raken, van de juiste medicijnen te voorzien.

Het cyclische effect van armoede-ziekte-armoede is helaas dat zonder ingrijpen de ziekte zich verspreidt en de armoede alleen maar schrijnender wordt. We leven echter in een tijdperk waarin armoede bovenaan de prioriteitenlijst staat van vele grootheden en regeringen. Het is tijd voor alle anderen om zich hierbij aan te sluiten en meer geld beschikbaar te stellen. Door armoede uit te bannen, dragen we mogelijk bij aan het terugbrengen van al die doden die door malaria veroorzaakt worden. Tegelijkertijd helpen we ook het grote probleem van armoede op te lossen door het aantal ziekte- en sterfgevallen t.g.v. malaria omlaag te brengen.