Nieuw vaccin tegen malaria
THE NEW ENGLAND JOURNAL OF MEDICINE
18 Oktober 2011
EDITORIAAL (Samenvatting en vertaling voor de website van MNM)
Een vaccin tegen malaria
Door Nicholas J. White, F.R.S.
We zijn er nog niet, maar het begint er naar uit te zien dat het eerste effectieve vaccin tegen een parasitaire ziekte bij mensen er aan gaat komen. Het RTS,S/AS01 Plasmodium falciparum malariavaccin zou al over drie jaar beschikbaar kunnen zijn. De Wereld Gezondheid Organisatie (WHO) heeft al aangegeven dat ze het gebruik van het vaccin in een aantal Afrikaanse landen zou aanraden vanaf 2015. Dit is wel afhankelijk van de derde fase van het onderzoek, waarvan de resultaten in 2014 bekendgemaakt worden.
Het RTS,S/AS01-vaccin is een hybride gemaakt van het hepatitis B oppervlakteantigen samen met het antigen gemaakt van een oppervlakte-eiwit van de sporozoiet. De sporozoiet is het stadium van de malariaparasiet dat door de Anopheles mug bij het steken wordt overgedragen. Er zijn nog wel meer potentiële malariavaccins in de maak, maar dit vaccin is al beduidend verder in het hele proces om het geregistreerd te krijgen zodat het in gebruik mag worden genomen.
Het tussentijdse rapport geeft de resultaten van een deel van de 3e fase in dit onderzoek. In het totaal deden er 15.460 kinderen mee, in twee leeftijdscategorieën ingedeeld: van 6 tot 12 weken, en van 5 tot 17 maanden. Van de eerste leeftijdscategorie zijn er nog geen gegevens beschikbaar, wat wel wat ongebruikelijk is om maar een deel van de resultaten kenbaar te maken. Waarom dit is gedaan, is niet duidelijk. De resultaten komen in ieder geval goed overeen met de verwachtingen die men had naar aanleiding van de 2e fase van dit onderzoek. Het vaccin blijkt veelal een goed beschermend effect te hebben tegen P. Falciparum en biedt 55% bescherming tegen alle malariavarianten. De ernst van malaria nam ook af: 35% minder –wat geclassificeerd wordt als- ‘ernstige malaria’, maar dit was wel een wat kleinere afname dan verwacht op basis van de resultaten uit de 2e fase.
Wat betekent dit vaccin voor de toekomst van malariacontrole en –eliminatie? De wereldwijde toename in financiële steun begint zijn vruchten af te werpen. Waar er effectieve en intensieve interventies worden gehouden daalt zowel het aantal ziektegevallen alsook het sterftecijfer door malaria. Het gaat hierbij om relatief eenvoudige en goedkope middelen als geïmpregneerde klamboes, insecticiden en ACT (Artemisinin-based Combination Therapy). Het lage aantal doden in deze studie (10 direct ten gevolge van malaria) bevestigt nogmaals hoe belangrijk het is om in een vroeg stadium een diagnose te stellen en een effectieve behandeling in te zetten.
Maar het is nog niet voorbij en het zal nog moeilijk gaan worden. Zal de financiële steun met de huidige globale economische situatie blijven bestaan, als ook de politieke druk afneemt omdat er minder mensen sterven ten gevolge van malaria? Daar komt ook nog eens bij dat er toenemende resistentie van de malariaparasiet tegen Artemisinine wordt vastgesteld en de Anopheles-muggen resistent beginnen te worden tegen een belangrijke groep van insecticiden, de pyrethroïden.
De onderzoekers die al lange tijd druk bezig zijn aan dit onderzoek naar dit malariavaccin mogen gefeliciteerd worden met het tot dusver behaalde resultaat. Het is een belangrijke stap in de goede richting, maar iedereen weet ook dat dit vaccin niet de enige oplossing is voor malariacontrole en –eliminatie. Als het vaccin wordt geregistreerd, hopelijk in 2015, zal het een onderdeel van een ‘brede en complete aanpak’ worden in de strijd tegen malaria.
Eén van de grote vragen op dit moment is hoe lang het vaccin bescherming zal bieden tegen malaria, vooral wanneer er minder malariatransmissie zal zijn. De resultaten van het geven van een herhalingsvaccinatie na 18 maanden worden pas in 2014 bekend. Een ander punt is of de effectiviteit van het vaccin varieert met de transmissie-intensiteit. We weten ook nog niet wat het vaccin zal gaan kosten. Dit zijn allemaal belangrijke factoren wanneer er wordt gekeken naar de kosten/baten analyse, wat de basis zal zijn van de toekomstige wereld- en nationale beleidsplannen.
